Recensies

De premonstratenzer strijd om te overleven

Werkgroep Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden

Janick Appelmans - H. Janssens, De strijd om te overleven. Bijdragen van de contactdag 17 (Averbode: Werkgroep Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden, 2007) 71 p.

De zeventiende editie van de bijdragen van de contactdag van de Werkgroep Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden handelt over De Strijd om te overleven. De lezer denkt hierbij uiteraard vooral aan de opheffing van de religieuze instellingen tijdens de Franse Revolutie en aan de moeizame heropstanding van een aantal abdijen in de negentiende eeuw.

Op de grens van twee werelden

Verborgen vrouwen

Madelon van Luijk - Anneke B. Mulder-Bakker, Verborgen vrouwen. Kluizenaressen in de middeleeuwse stad (Hilversum 2007) Middeleeuwse Studies en Bronnen CVI 160 p. ill. ISBN 9789065509963. €19,00

Verborgen vrouwen is een bewerking van de studie Lives of the Anchoresses. The Rise of the Urban Recluse in Medieval Europe, door Mulder-Bakker in 2005 gepubliceerd. De Nederlandstalige publicatie heeft een breder publiek voor ogen dan haar wetenschappelijke voorganger.

Acht eeuwen Minderbroeders stevig institutioneel onderbouwd

Acht eeuwen Minderbroeders

Janick Appelmans - Jan A. De Kok, Acht eeuwen Minderbroeders in Nederland. (Hilversum: Verloren, 2007) 631 p. ill. index ISBN 978-90-8704-017-8 €39,00

Acht eeuwen Minderbroeders in Nederland mag dan wel een dikke turf van meer dan zeshonderd pagina’s zijn, toch is de subtitel Een oriëntatie terecht gekozen. Auteur Jan A. De Kok schreef een vlot en inspirerend boek, waarin hij zowel het overzicht behield als rekening hield met veel facetten die de geschiedenis van de volgelingen van Franciscus in Nederland vorm gaven. De eerste negen kapittels handelen over de middeleeuwse geschiedenis tot de Reformatie.

Brede maar slordige studie over de Zwolse kerkelijke instellingen

Uit vrije wil en voor zijn zieleheil

Hildo van Engen en Madelon van Luijk - Ingrid Wormgoor, Uit vrije wil en voor zijn zielenheil. Kerkelijke instellingen in Zwolle en hun functioneren binnen de stedelijke samenleving tot 1580 (Zwolle: Waanders, 2007) 527 p. ill index ISBN 978-90-400-8279-5

Uit vrije wil en voor zijn zielenheil is de handelseditie van de dissertatie waarop Ingrid Wormgoor vorig jaar promoveerde in Groningen. Het wordt hier besproken door twee recensenten, die pas op het laatste moment ontdekten dat zij met hetzelfde doel met dit boek in de weer waren, en toen besloten hun beider aantekeningen in één bespreking onder te brengen.

De luister van de Middelburgse abdij door de eeuwen heen

Abdij van Middelburg

Janick Appelmans - Jeanine Dekker en Katie Heyning (ed.), De Abdij van Middelburg (Utrecht: Matrijs, 2006) 320 p. ill krtn index ISBN 90-5349-296-6

De voormalige norbertijnenabdij van Middelburg is zonder twijfel één van de best bewaarde kloosters van Nederland. Onder impuls van de Stichting Abdijboek kwam in 2006 een wetenschappelijk verantwoord en mooi geïllustreerd boek op de markt, dat de geschiedenis van het Zeeuwse abdijcomplex voor een breed publiek toegankelijk maakt.

Soziale Gerechtigkeit in Anjou im elften Jahrhundert

Soziale Gerechtigkeit in Anjou im elften Jahrhundert

Michael Hohlstein - Henk Teunis, The appeal to the original status. Social justice in Anjou in the eleventh century. Middeleeuwse Studies en Bronnen, XCI (Hilversum: Verloren 2006) 224 p. ISBN 90-6550-904-6 €20,00

Der Gedanke, dass Gerechtigkeit die Grundtugend menschlicher Vergemeinschaftung ist, lässt sich bis in die antike Moralphilosophie zurückverfolgen. Mittelalterliche Autoren begriffen iustitia als einigendes Band der menschlichen Gesellschaft.

’Gnotosolitos parvus’ van Arnold Gheyloven

Gnotosolitos parvus

Rudolf van Dijk - Anton G. Weiler, Het morele veld van de Moderne Devotie, weerspiegeld in de ’Gnotosolitos parvus’ van Arnold Gheyloven van Rotterdam, 1423. Een Summa van moraaltheologie, kerkelijk recht en spiritualiteit voor studenten in Leuven en Deventer. Middeleeuwse Studies en Bronnen, XCVI. (Hilversum: Verloren, 2006). 376 p. ill. ISBN 9065509364 €37,00

De broeders van het gemene leven lieten zich gewoonlijk niet in met direct onderwijs. Zij beperkten zich tot invloed op benoemingen van geestverwante krachten in schoolbesturen en lerarencolleges enerzijds en tot studieuze ondersteuning en spirituele vorming van interne leerlingen in hun eigen convicten anderzijds. Over hun bemoeienissen met de scholieren (scholares clerici, ’clercken’) is sinds fundamentele studies als van C. van der Wansem en R.R. Post veel bekend.

De Onze-Lieve-Vrouwekerk te Breda uitvoerig maar onoverzichtelijk beschreven

OLV-Kerk Breda

Arie de Groot - G.W.C. van Wezel e.a., De Onze-Lieve-Vrouwekerk en de grafkapel voor Oranje-Nassau te Breda. De Nederlandse Monumenten van Geschiedenis en Kunst. Geïllustreerde Beschrijving uitgegeven in opdracht van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (Zeist/Zwolle: Rijksdienst voor de Monumentenzorg/Waanders 2003). 484 p. € 49,95.

Weinig middeleeuwse kerken in Nederland hebben zoveel van hun voorreformatorische inrichting behouden als de Grote of Onze-Lieve-Vrouwekerk in Breda. Met name de rijkdom aan gotische en renaissance grafmonumenten die men er aantreft, is in Nederland onovertroffen. Deze monumenten zijn vooral te danken aan de Nassaus, die vanaf 1403 over Breda regeerden en de kerk tot hun mausoleum maakten. Wat er verder bewaard bleef - koorgestoelte, doopvont, hekwerken, altaarstukken, schilderingen - is misschien minder uniek maar wel van hoge kwaliteit, beantwoordend aan de status van een rijke stadsparochiekerk. Aan deze kerk was bovendien een kapittel van twaalf kanunniken verbonden, opgericht in 1303.

Sociale perceptie en maatschappelijke positionering door religieuzen

Rudi Künzel - Steven Vanderputten, Sociale perceptie en maatschappelijke positionering in de middeleeuwse monastieke historiografie. 8ste-15de eeuw 2 dln. (Brussel, Algemeen Rijksarchief, 2001).

Steven Vanderputten heeft een doorwrocht en interessant boek geschreven, dat een snellere recensie verdiend had; mijn excuus daarvoor. Onderwerp van het boek is ’de groepsgebonden ervaring van het verleden in het middeleeuwse kloosterwezen’ (p. 17).

Negende Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis

Jaarboek MG 9

Valerie Vermassen - Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis 9 (Hilversum: Verloren/Stichting Bevordering Middeleeuwse Studies 2006), 254 p., € 25,00.

De negende jaargang van het Jaarboek voor Middeleeuwse Geschiedenis (2006) bevat zes bijdragen.