Recensies

Waterstaats- en nederzettingsgeschiedenis in de Zeeuwse en Hollandse delta in de Middeleeuwen

Land, water en bewoning

Jan Kuys - Peter A. Henderikx, Land, water en bewoning. Waterstaats- en nederzettingsgeschiedenis in de Zeeuwse en Hollandse delta in de Middeleeuwen. Keuze uit de verspreide opstellen bezorgd door Bas van Bavel, Gerrit van Herwijnen en Kees Verkerk (Hilversum 2001), 351 blz., ISBN 90-6550-656-X €35,-

Deze bundel zag het licht ter gelegenheid van het afscheid van Peter Henderikx als hoogleraar in de Nederzettingsgeschiedenis van de Nederlanden in de Middeleeuwen aan de UvA op 1 oktober 2001. Henderikx sloot toen een loopbaan af die hij in 1966 begonnen is in het archiefwezen, waarna hij in 1971 aan de UvA Z.W.O-onderzoeker werd en vervolgens in 1974 wetenschappelijk medewerker.

Friese Vrijheid of Upstalsboomfetisjisme?

Friesische Freiheit

E.H. (Guus) Bary - Hajo van Lengen, Rainer Driever und Willem Kuppers (hrsg.), Die Friesische Freiheit des Mittelalters. Leben und Legende (Aurich, Ostfriesische Landschaftliche Verlags- und Vertriebsgesellschaft mbH 2003), 512 p., ISBN 3-932206-30-4, € 45,-

Hebben de Friezen iets chauvinistisch of zelfs iets nationalistisch? Gaan zij prat op hun eigen symbolen of herdenkingen zoals die van de slag bij Warns in 1245, waarin zij de graven van Holland van zich afschudden? De pogingen zich los te maken van al te opdringerige heren van buiten het gebied of later zelfs van de in de eigen landsgemeenten opkomende hoofdelingen hebben in de historiografie geleid tot de notie van ’Friese Vrijheid’ als aanduiding voor (een bepaalde mate van) autonomie.

Norbertijnen en hun economische en spirituele omgeving

Janick Appelmans - Herman Janssens (ed.), Norbertijner Abdij-economie en Landschap. Bijdragen van de contactdag 14 (Averbode: Werkgroep Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden, 2004) 63 p. ill krtn € 6,-

Herman Janssens (ed.), Norbertijnen en Zielzorg. Bijdragen van de contactdag 15 (Averbode: Werkgroep Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden, 2005) 101 p. ill krtn € 7,-

De tweede religieuze vrouwenbeweging in twee Nederlandse steden

Bruiden van Christus

J.A. (Hans) Mol - Madelon van Luijk, Bruiden van Christus. De tweede religieuze vrouwenbeweging in Leiden en Zwolle, 1380-1580 (Zutphen 2004), ISBN 90-5730-293-4

Het is al weer ruim drie jaar geleden dat Madelon van Luijk aan de VU promoveerde op een proefschrift over de religieuze vrouwengemeenschappen in Leiden en Zwolle tussen 1380 en 1580. De hier besproken handelseditie kwam pas in 2004 op de markt, maar had wel eerder in SIGNUM aan de orde gesteld moeten worden, te meer ook omdat het een belangrijk boek betreft, als eerste van de studies die in het kader van het door NWO gefinancierde project ’De derde orde van Franciscus in het bisdom Utrecht’ aan de VU werden uitgevoerd. Diverse omstandigheden hebben het tijdig afmaken van de recensie verhinderd, waarvoor ik nederig mijn verontschuldigingen aan de auteur, de uitgever en de redactie aanbied.

De derde orde van Sint-Franciscus in het middeleeuwse bisdom Utrecht

De derde orde van Sint-Franciscus

Valerie Vermassen - Hildo van Engen, De derde orde van Sint-Franciscus in het middeleeuwse bisdom Utrecht. Een bijdrage tot de institutionele geschiedenis van de Moderne Devotie (Hilversum, Verloren, 2006), 488 p., ISBN 90-6550-920-8.

De op 15 juni 2006 verdedigde en recent gepubliceerde dissertatie van H. van Engen vult een lacune in het brede onderzoeksveld van de Moderne Devotie. In negen helder gestructureerde hoofdstukken geeft hij een overzicht van de institutionele geschiedenis van de derde orde in het bisdom Utrecht tot in de zestiende eeuw.

Catalogus episcoporum Ultrajectinorum

Redactie - Catalogus episcoporum Ultrajectinorum. Lijst van de Utrechtse bisschoppen 695-1378. Uitgave en vertaling door J.T.J. Jamar en C.A. van Kalveen (Het Utrechts Archief, 2005).

Van de hand van J.T.J. Jamar en C.A. van Kalveen verscheen onlangs de uitgave en vertaling van het Catalogus episcoporum Ultrajectinorum, een lijst van Utrechtse bisschoppen over de periode 695-1378, die op het Utrechts Archief wordt bewaard in het archief van de bisschoppen van Utrecht onder inventarisnummer 45-a.

Bonifatius en de kerk van Nederland

Redactie - C.J.C. Broer en M.W.J. de Bruijn, Bonifatius en de kerk van Nederland (Utrecht 2005) , ISBN 9080577235, € 10,00.

Bonifatius en de kerk van Nederland is het resultaat van jarenlang historisch onderzoek door beide auteurs gedaan naar de vroegste geschiedenis van de kerk van Utrecht. De auteurs betogen dat, hoewel er grote verschillen van inzicht over de oudste Utrechtse kerkgeschiedenis bestaan, historici hierover nog nauwelijks van gedachten hebben gewisseld.

Willibrord en Bonifatius

Redactie - A. Maas e.a. (red.), Willibrord en Bonifatius. Waren ze ooit in Nederland? (Breda: Stichting Uitgeverij Papieren Tijger 2004) ISBN 906728176X

In Willibrord en Bonifatius. Waren ze ooit in Nederland? wordt de visie uitgedragen dat de historische waarheid, zowel in heden als verleden, stelselmatig wordt en is verdraaid, vervalst en onder de tafel geschoven en dat diegenen die er een alternatieve zienswijze op durven na te houden worden genegeerd door de professionele (universitaire) wetenschap.

Gerard Zerbolt en de Moderne Devotie

Hildo van Engen - N. Staubach (red.), Kirchenreform von unten. Gerhard Zerbolt von Zutphen und die Brüder vom gemeinsamen Leben. Tradition-Reform-Innovation. Studien zur Modernität des Mittelalters 6 (Peter Lang, Frankfurt am Main etc. 2004). 433 p. ISBN 363139294X. € 62,-.

In de kolommen van dit tijdschrift kreeg de serie ’Tradition-Reform-Innovation’ nog niet de aandacht die zij verdient. Toch verschenen in deze reeks al eerder enkele monografieën die ook voor onderzoekers aan deze zijde van de grens hoogst interessant zijn, zoals de dissertaties van Thomas Kock over de boekcultuur van de moderne devoten, van Theo Klausmann over de consuetudines van de broeders van het gemene leven en, heel recent, van Bertram Lesser over het werk van Johannes Busch, de chroniqueur bij uitstek van de Moderne Devotie.

Multidisciplinaire synthese over de Duinenabdij en de cisterciënzers

Janick Appelmans - D. Vanclooster (ed.), De Duinenabdij van Koksijde. Cisterciënzers in de Lage Landen (Tielt, Lannoo, 2005) 207 p. ISBN 902095900X

In de laatste zestig jaar verschenen veel publicaties over de Duinenabdij. Toch werd tijdens de afgelopen decennia weinig diepgaand of vernieuwend onderzoek gepresenteerd. Deze vaststelling hebben Dirk Vanclooster, conservator van Ten Duinen 1138, en zijn team ertoe gebracht een multidisciplinaire stand van de huidige wetenschappelijke kennis aan te reiken.