Recensies

Een spoor van vernieling

spoor van vernieling.jpg

Marianne Baas - Elizabeth den Hartog, Een spoor van vernieling. Het Noord-Nederlandse kerkinterieur voor, tijdens en na de Beeldenstorm (Uitgeverij Verloren, Hilversum 2019), 104 pagina's, ill. €15,- ISBN 9789087047733.

Bij het beelden breken in de minderbroederskerk in Amsterdam verbaasde Jan Reyersz. Baruelet uit Naarden zich erover dat de ‘beelden niet en bloeden’. Toen hij zich realiseerde dat de beelden niets meer waren dan dood materiaal, begon ook hij met breken. In 1568 werd hij bij verstek veroordeeld tot ballingschap en confiscatie van zijn goederen. Baruelets bekentenis is exemplarisch voor de twijfel die met de reformatie was gezaaid: zijn beelden levende wezens of dode materie? In Een spoor van vernieling neemt Elizabeth den Hartog de lezer mee naar de zestiende- en zeventiende-eeuwse transformatie van katholieke naar protestantse kerkinterieurs. Het boek staat vol details, soms bijna achteloos genoemd in een bijzin, waardoor je antwoord krijgt op vragen als: waarom de kruisjes op de hoeken van de grafzerken zijn weggehakt; waarom juist de ogen en gezichten van beelden het moesten ontgelden of waarom juist in het toegangspad naar de kerk gebroken beelden zijn teruggevonden?

Ondergronds bij Thomas van Cantimpré en de victorijnen van Bellingen

SignumRecensieBellingen.jpg

Janick Appelmans – Tomas Bradt m.m.v. Bart Bartholomieux en Bert Acke (red.), Archeologische opgraving Bellingen Onze-Lieve-Vrouwkerk (prov. Vlaams-Brabant). Basisrapport (Ingelmunster: Monument Vandekerckhove, 2016) 201+9+36+3+26p. en ongepagineerde bijlagen (te consulteren op https://oar.onroerenderfgoed.be/item/1761)
Bart Desmet, De archeologische opgravingen van de abdij van Cantimpré te Bellingen (Bellingen: Bellingahaim, 2020) 59p. ill. € 10,00 geen ISBN

De installatie van vloerverwarming en het aanleggen van nieuwe rioleringen in en rondom de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Bellingen leidden in 2013-2014 tot grootschalig archeologisch onderzoek in dit rustige dorp in het Pajottenland, ten zuidwesten van Brussel. De omwille van de coronapandemie verschoven archeologiedagen van 2020 vormden de aanleiding voor deze rijk geïllustreerde brochure en het online ter beschikking stellen van de rapporten van de opgravingen.

Memorie en (kerkelijke) loopbaan van de vijftiende-eeuwse leden van de Raad van Brabant

De kanseliers, raadsleden en secretarissen van de Raad van Brabant

Janick Appelmans – Paul De Win, De kanseliers, raadsleden en secretarissen van de Raad van Brabant (1430-1506). Een prosopografische studie [Studia 167] (Brussel: Algemeen Rijksarchief, 2021) 315p. ill. index; €17,00; ISBN: 978-94-6391-163-4; Bestelnummer: 6168

De Eifelse premonstratenzer abdij Steinfeld, haar Friese dochterkloosters en haar Loonse abten en koorheren

Äbte und Chorherren des Prämonstratenserstifts Steinfeld

Janick Appelmans – Ingrid Jöster, Äbte und Chorherren des Prämonstratenserstifts Steinfeld, , dl. 1: Äbte und Pröpste en dl. 2: Chorherren [Germania Sacra. Die Kirche des alten Reiches und ihre Institutionen. Supplementband 2,1-2] (Göttingen: Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, 2018) 229p. resp. 492p.; 15,69€ resp. 29,90€; ISBN 978-3-946048-14-5 resp. ISBN 978-3-946048-15-2.
Ingrid Jöster, Der Besitz des Prämonstratenserstifts Steinfeld [Germania Sacra. Die Kirche des alten Reiches und ihre Institutionen. Supplementband 3] (Göttingen: Akademie der Wissenschaften zu Göttingen, 2018) 172p. krtn.; 11,85€; ISBN 978-3-946048-16-9

Degelijke studie van het Amersfoortse Capittel van Sint Joris

Van Kan.jpg

Paul Trio – Fred van Kan, Het capittel van Sint-Joris te Amersfoort. Een geschiedenis van “Eerweerdige wijse ende seer beminde heeren” (Hilversum: Verloren, 2018). 232p. ill. 25,00€ ISBN 978-90-8704-7436.

Vlamingen zijn altijd jaloers wanneer ze zien hoe in Nederland er talrijke Fondsen bestaan die de publicatie van een geschiedenisboek willen financieren. Dankzij deze middelen samen met een financiële injectie van het Capittel van Sint Joris en de Stichting De Gecombineerde Vicarieën uit Amersfoort kwam aldus een geslaagde presentatie in boekvorm van de geschiedenis van het Amersfoortse kapittel tot stand.

Terug naar het oude normaal? Een brede blik op de observante hervormingen

A_Companion_to_Observant_Reform.jpg

Hildo van Engen – James Mixson en Bert Roest (red.), A Companion to Observant Reform in the Late Middle Ages and Beyond. Brill’s Companions to the Christian Tradition. A Series of Handbooks and Reference Works on the Intellectual and Religious Life of Europe, 500-1800 (Leiden/Boston: Brill, 2015), 433 p., ISBN 978-90-04-22627-2, € 179.

Te lang liet ondergetekende dit boek over de laatmiddeleeuwse hervormingsbeweging ongemoeid. Ten onrechte, want deze bundel bevat een inleiding en twaalf artikelen die een van de meest
aansprekende onderwerpen uit de religieuze geschiedenis vanuit diverse gezichtspunten met
diepgang benaderen.

Utrechtse fragmenten als sleutel tot de middeleeuwse cultuurwereld

Perkament in stukken.jpg

Janick Appelmans – Bart Jaski, Marco Mostert en Kaj van Vliet (red.), Perkament in stukken. Teruggevonden middeleeuwse handschriftfragmenten [Middeleeuwse Studies en Bronnen 171] (Hilversum: Verloren, 2018) 280p. ill. € 29,00 ISBN: 978-90-8704-742-9

De rijk geïllustreerde bundel Perkament in stukken vergezelde de gelijknamige tentoonstelling in Het Utrechts Archief die liep van 21 september 2018 tot 6 januari 2019. De tentoonstelling en bijdragen van het boek gaan alle over handschriftfragmenten die als maculatuur een tweede leven kregen. Wanneer een tekst niet meer van belang was, maar het materiaal nog wel dienstig kon zijn, werden perkamenten bladen uit handschriften losgemaakt, waar nodig bijgesneden en opnieuw gebruikt als kaft, schutblad of versteviging van administratieve documenten of nieuwe boeken.

Norbertijnse abdijmolens

Molen.png

Jaak Ockeley – Herman Janssens (ed.), Abdijmolens. Natuurkracht ten dienste van norbertijnen en norbertinessen [Bijdragen tot de contactdag 29] (Averbode: Werkgroep Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden, 2019) 79 p., geïllustreerd.

Voor de 29ste keer kwam de Werkgroep Norbertijner Geschiedenis in de Nederlanden samen. Haar leden vergaderden op zaterdag 4 mei 2019 in de abdij te Grimbergen. Vier sprekers brachten hier een referaat over molens.

Kleurrijk overzicht van de Moderne Devotie

De-Moderne-Devotie_3D_small_image.png

Henk Looijesteijn – Anna Dlabačová & Rijcklof Hofman (red.), De Moderne Devotie. Spiritualiteit en cultuur vanaf de late middeleeuwen (Zwolle: Wbooks, 2018).

Weinig middeleeuwse godsdienstige bewegingen hebben de afgelopen tientallen jaren de pennen zo in beweging gezet als de Moderne Devotie. De studie van de laatmiddeleeuwse opwekkings- en verinnerlijkingsbeweging is al jarenlang een uiterst levendig onderdeel van de mediëvistiek, en dat zal vast nog wel even zo blijven, mede gezien de nog lang niet uitgeputte rijke bibliotheeknalatenschap van de Moderne Devoten. Veel van de uitkomsten van het voortgaande onderzoek verschijnt vooral in voor specialisten bestemde tijdschriften en boeken, die het grote publiek zelden bereiken.

Schitterende synthese van de premonstratenzer ordegeschiedenis met regelgeving en hervorming als zwaartepunten

978-3-17-032389-6_G.jpg

Janick Appelmans – Ulrich G. Leinsle, Die Prämonstratenser [Urban Taschenbücher. Geschichte der christenlichen Orden] (Stuttgart: Kohlhammer, 2020) 250p. ill. krtn index 29,00€ ISBN: 978-3-17-032389-6